Otto Günther – burmistrz, który oczyścił ścieki

Polemika z tekstem Jana Krajczoka

Z zainteresowaniem przeczytałem artykuł Jana Krajczoka, w którym stawia pytania o upamiętnienie burmistrza Otto Günthera. Cieszę się, że ta dyskusja się toczy – bo właśnie po to powstał nasz portal i dzięki dyspucie możemy spojrzeć na historię naszego miasta szerzej. Jednak niektóre wątpliwości mojego redakcyjnego kolegi wymagają rozwiania

Otto Günther był burmistrzem Rybnika w latach 1891–1916, zatem stał się jednym z najdłużej urzędujących włodarzy w historii miasta. Obejmując urząd w wieku 37 lat, przez ćwierć wieku nadzorował rozwój Rybnika w czasach pokoju, ale też w pierwszych latach I wojny światowej. Wojny, która władcom odebrała rozum, a milionom żołnierzy życie. To za kadencji tego właśnie burmistrza powstała większość nowoczesnych kamienic w centrum, wybudowano kościół św. Antoniego, utwardzono nowe ulice, w tym dzisiejszą ul. Kościuszki, zmodernizowano wodociągi, rozbudowano rzeźnię miejską, a w 1905 roku uruchomiono kanalizację z nowoczesną oczyszczalnią ścieków – jedną z pierwszych w Europie. Trudno więc powiedzieć, że jest to postać nieznana. Dla ówczesnych był to z pewnością człowiek bardzo rozpoznawalny.

Autor artykułu słusznie przypomina, że Günther działał w realiach Cesarstwa Niemieckiego, które prowadziło politykę germanizacyjną. Jednak nie mamy żadnych źródeł potwierdzających, by sam burmistrz angażował się w te działania. Jego dorobek w Rybniku nie ma charakteru politycznego, lecz gospodarczy i organizacyjny. Nie był politykiem ogólnoniemieckim, lecz administratorem, który odpowiadał przede wszystkim za rozwój infrastruktury i poprawę warunków życia mieszkańców – wszystkich, niezależnie od narodowości. I ten rozwój infrastruktury z pewnością każdy Rybniczanin może dostrzec nawet dziś idąc chociażby ulicą Kościuszki od dworca w stronę Nowego Kościoła, czyli obecnej bazyliki. Świątyni wybudowanej właśnie za Ottona – ale nie Bismarcka, tylko Günthera.

W magistracie na niemieckiej stronie
Wątpliwości Janka budzi fakt, że Günther wyjechał z Rybnika po przyłączeniu miasta do Polski. Jednak źródła podają, że miał wtedy 64 lata, był wdowcem i mieszkał z dorosłymi dziećmi. Przeprowadził się do Opola, gdzie spędził spokojną starość, zajmując się ogrodem i spacerami i nie ma dowodów, by aktywnie sprzeciwiał się przynależności Rybnika do Polski. Może nie był z tego faktu zadowolony, może chciał mieszkać po niemieckiej stronie, a może ciągnęło go do Opola – stolicy Górnego Śląska.

Oceny postaci historycznych powinny brać pod uwagę ich realny wkład w rozwój miasta. W przypadku Otto Günthera jest on bezsporny – to on nadzorował przekształcenie małego miasteczka w nowoczesne, dobrze skomunikowane i skanalizowane miasto. Jego niemieckie pochodzenie czy służba w strukturach ówczesnego państwa były efektem realiów historycznych – takich samych, jakie dotyczyły wielu innych śląskich samorządowców, niezależnie od ich narodowości. Podsumowując: oczywiście warto prowadzić debatę o upamiętnianiu postaci z przeszłości, ale dyskusja powinna opierać się na pełnym obrazie ich działalności. W tym przypadku mamy do czynienia z burmistrzem, który zapisał się w historii Rybnika przede wszystkim jako sprawny gospodarz i organizator. I to jest powód, dla którego Władze Rybnika słusznie uważają, że Otton zasługuje na pamięć.