Cenzura w Rydułtowach? Radny Berger nie może się doprosić o… nagranie posiedzenia komisji

Nagranie posiedzenia komisji Rady Miasta Rydułtowy istnieje, ale radny Zbigniew Berger nie może otrzymać jego kopii. Urząd proponuje mu jedynie odsłuchanie materiału w siedzibie urzędu, a jednocześnie zapowiada, że nagranie zostanie usunięte… po sporządzeniu protokołu

Sprawą zainteresował się poseł Roman Fritz, który skierował do ministra spraw wewnętrznych i administracji interpelację. Pytanie jest fundamentalne: czy jawność pracy samorządu kończy się tam, gdzie zaczyna się… przycisk „usuń”?

Czy można mieć dostęp do nagrania posiedzenia komisji rady miasta, ale nie móc dostać jego kopii? W Rydułtowach właśnie taki problem zgłosił radny Zbigniew Berger. Sprawa może wydawać się techniczna, ale w rzeczywistości dotyka samego fundamentu jawności funkcjonowania samorządu.

Chodzi o posiedzenie Komisji Budżetu, Rozwoju, Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska Rady Miasta Rydułtowy z 21 października 2026 roku. Posiedzenie zostało nagrane. Radny Berger 30 października zwrócił się o udostępnienie nagrania, a 8 listopada ponownie wystąpił do Sekretarza Miasta Rydułtowy Krzysztofa Kisiela, tym razem precyzyjnie prosząc o elektroniczną kopię pliku.

Nie chodziło o nic nadzwyczajnego. Radny wskazał, że nagranie może zostać przesłane pocztą elektroniczną albo zapisane na jego nośniku danych. Argumentował, że chce mieć możliwość ponownego odsłuchiwania poszczególnych fragmentów i dokładnej analizy przebiegu posiedzenia, co – jak podkreślił – ma znaczenie dla prawidłowego wykonywania jego obowiązków radnego.

Urząd zaproponował jednak inne rozwiązanie: Berger może przyjść do urzędu i odsłuchać nagranie na miejscu, po wcześniejszym umówieniu terminu.

I tutaj zaczynają się schody.

Według odpowiedzi podpisanej 9 listopada przez Sekretarza Miasta Rydułtowy Krzysztofa Kisiela nagranie ma charakter roboczy i służy sporządzeniu protokołu. Udostępnienie jego kopii miałoby natomiast wymagać wcześniejszego przesłuchania materiału pod kątem ewentualnej anonimizacji. To z kolei – jak wskazano – oznaczałoby nieuzasadniony nakład czasu i pracy pracowników Urzędu.

Co więcej, urząd zapowiedział usunięcie nagrania po sporządzeniu protokołu.

I właśnie ten ostatni element budzi największe pytania.

Radny złożył bowiem wniosek o kopię nagrania, kiedy materiał jeszcze istnieje. Tymczasem urząd informuje, że po sporządzeniu protokołu nagranie zostanie skasowane. Powstaje więc sytuacja, w której obywatel lub radny może domagać się dostępu do istniejącego materiału, ale zanim sprawa zostanie ostatecznie rozstrzygnięta, materiał może po prostu zniknąć.

Sprawą zainteresował się poseł Roman Fritz. 10 listopada skierował do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji interpelację dotyczącą dostępu do nagrań posiedzeń komisji rad gmin oraz zasad ich przechowywania. Przypadek Rydułtów został przez niego wskazany jako przykład problemu, który może mieć znacznie szerszy charakter.

Poseł zwraca uwagę na art. 11b Ustawy o samorządzie gminnym, który ustanawia zasadę jawności działalności organów gminy. Jawność obejmuje również dostęp obywateli do posiedzeń komisji rady oraz dokumentów związanych z wykonywaniem zadań publicznych.

Fritz wskazuje również na przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Art. 12 ust. 2 przewiduje możliwość kopiowania informacji, przesłania jej albo przeniesienia na odpowiedni nośnik, natomiast art. 14 określa zasadę udostępniania informacji w sposób i formie wskazanych we wniosku, z uwzględnieniem rzeczywistych możliwości technicznych podmiotu zobowiązanego.

Poseł przywołuje także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 7 lipca 2026 roku, sygn. III SAB/Gl 222/26. Sąd odniósł się w nim do kwestii istniejącego nagrania posiedzenia komisji rady gminy i wskazał na jego publiczny charakter. Orzeczenie nie jest prawomocne, ale – jak podkreśla Fritz – stanowi istotny głos w interpretacji przepisów dotyczących jawności samorządu.

I właśnie dlatego pytania skierowane do ministra są bardzo konkretne.

Czy „roboczy charakter” nagrania może być wystarczającym argumentem, aby odmówić przekazania jego kopii? Czy samo stwierdzenie, że nagranie może zawierać dane podlegające ochronie, pozwala odmówić dostępu do całego materiału? Czy nie powinno się w takim przypadku zabezpieczyć konkretnych fragmentów i udostępnić pozostałej części?

A przede wszystkim: co dzieje się z nagraniem, kiedy urząd otrzymał już wniosek o jego udostępnienie?

To ostatnie pytanie jest kluczowe. Bo jeżeli materiał zostanie skasowany po złożeniu wniosku, możliwość jego późniejszej kontroli może zostać poważnie ograniczona. Nie będzie już czego odsłuchać, skopiować ani zweryfikować.

Roman Fritz pyta ministra również, czy rząd rozważa doprecyzowanie przepisów dotyczących okresu przechowywania nagrań komisji, szczególnie w sytuacji, gdy zostały one objęte nierozpatrzonym wnioskiem o udostępnienie albo postępowaniem sądowym.

To nie jest wyłącznie spór o jeden plik audio z Rydułtów.

To pytanie o standard funkcjonowania samorządu. Jeżeli komisja rady miasta obraduje, jej posiedzenie jest nagrywane, a nagranie dokumentuje przebieg pracy radnych, to mieszkańcy powinni mieć realną możliwość dostępu do informacji o tym, co się podczas takiego posiedzenia wydarzyło.

Oczywiście jawność nie oznacza braku ochrony danych osobowych czy innych informacji prawnie chronionych. Jeżeli określone fragmenty nagrania wymagają ograniczenia dostępu, urząd może być zobowiązany do ich odpowiedniego zabezpieczenia. Ale czym innym jest ochrona konkretnych informacji, a czym innym odmowa wydania całego nagrania z powodu potencjalnej konieczności jego przeanalizowania.

Zwłaszcza że w Rydułtowach pojawia się – zdaniem Z. Bergera – jeszcze jeden paradoks.

Radny może przyjść i słuchać. Nie może dostać kopii. A plik, którego kopii żąda, ma zostać usunięty.

Na odpowiedź Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji trzeba będzie poczekać. Interpelacja Romana Fritza może jednak uruchomić znacznie szerszą dyskusję – nie tylko o Rydułtowach, ale o tym, jak długo samorządy powinny przechowywać nagrania komisji, w jaki sposób powinny je udostępniać i co zrobić, aby złożenie wniosku o dostęp do materiału nie stało się wyścigiem z czasem.