Sąd postanowił: mieć jubileusz

Paweł Polok16 maja, 2026

0 32 3 minut czytania

I to jubileusz nie byle jaki. Uroczyste obchody 200-lecia sądownictwa w Raciborzu odbyły się 15 maja w Raciborskim Centrum Kultury

Jubileusz stał się okazją do przypomnienia niezwykłej historii jednej z najstarszych instytucji publicznych w regionie, ale także do podkreślenia współczesnej roli sądu i ludzi, którzy go tworzą.

Podczas uroczystości Prezes Sądu Rejonowego w Raciborzu, Marzena Korzonek, mówiła o ciągłości wartości, jakie od dwóch stuleci towarzyszą wymiarowi sprawiedliwości.

Przez lata zmieniały się granice, ustroje i realia polityczne, ale nie zmieniała się potrzeba sprawiedliwości i poszanowania prawa. Historia tego sądu to przede wszystkim historia ludzi – zarówno tych, którzy szukali tu ochrony swoich praw, jak i tych, którzy każdego dnia pracowali na rzecz wymiaru sprawiedliwości – podkreślała

Prezes zaznaczyła również, że współczesny sąd nie może być instytucją zamkniętą wyłącznie w murach sal rozpraw.

Chcemy rozwijać sąd nowoczesny, profesjonalny i otwarty społecznie. Taki, który buduje zaufanie nie tylko wydawanymi wyrokami, ale również sposobem traktowania obywateli – rozmową, cierpliwością i szacunkiem wobec każdego człowieka przekraczającego próg sądu – mówiła Prezes Korzonek

Jak podkreślano podczas jubileuszu, raciborski sąd należy do najlepiej ocenianych sądów w Polsce w internetowych opiniach użytkowników. Prezes Korzonek zwracała uwagę, że jest to efekt pracy całego zespołu – sędziów, referendarzy, urzędników, kuratorów oraz pracowników administracyjnych.

Racibórz może nie jest największym sądem, ale jest wielki dzięki ludziom, którzy tu pracują. To miejsce, w którym od lat buduje się atmosferę wzajemnego szacunku, życzliwości i odpowiedzialności – zaznaczyła

Dyrektor Sądu Rejonowego w Raciborzu, Krzysztof Mika, mówił z kolei o historycznym znaczeniu obu sądowych gmachów.

Dziedzictwo zobowiązuje. Od pokoleń te budynki służą wymiarowi sprawiedliwości i przypominają o randze instytucji, która stoi na straży prawa oraz godności człowieka – podkreślił

Historia sądu w Raciborzu

Gmach sądu przy ul. Nowej 29 wzniesiono w latach 1823–1826 według projektu Karla Friedricha Schinkela, nadwornego architekta Królestwa Prus. 28 kwietnia 1826 roku odbyło się uroczyste otwarcie siedziby Wyższego Sądu Krajowego dla Górnego Śląska.

Już w połowie XIX wieku budynek uznawano za wyjątkowy. W 1846 roku został wysoko oceniony przez króla Prus Fryderyka Wilhelma IV jako jedno z wyróżniających się dzieł architektury. Do dziś pozostaje jednym z najcenniejszych przykładów klasycyzmu niemieckiego na Górnym Śląsku.

Obiekt zachował historyczny układ wnętrz i – co szczególnie wyjątkowe – nieprzerwanie pełni funkcję sądu od XIX wieku.

Drugim ważnym obiektem sądowym jest budynek przy Al. Wojska Polskiego 24, wybudowany w latach 1889–1892 w stylu neorenesansu niderlandzkiego. To właśnie tam przeniesiono w 1892 roku sąd krajowy z ul. Nowej. Rozpatrywano tam apelacje dla sądów z wielu miejscowości regionu, m.in. z Rybnika, Wodzisławia Śląskiego, Żor, Koźla, Głubczyc czy Kietrza.

Po II wojnie światowej oba budynki należały do nielicznych obiektów w Raciborzu, które uniknęły zniszczeń wojennych. Już w maju 1945 roku w gmachu przy ul. Nowej rozpoczął działalność polski sąd grodzki. Z kolei przy al. Wojska Polskiego do 1950 roku funkcjonował sąd okręgowy, a później przez wiele lat mieścił się tam zakład poprawczy.

Od 1975 roku przy ul. Nowej działa obecny Sąd Rejonowy w Raciborzu, a budynek został wpisany do rejestru zabytków decyzją z 22 listopada 1971 roku.

W ostatnich dwóch dekadach oba gmachy przeszły szereg remontów i modernizacji. W latach 2004–2006 gruntownie odnowiono historyczny budynek przy ul. Nowej, a ponowne otwarcie połączono z obchodami 180-lecia sądu. W latach 2018–2022 wyremontowano obiekt przy al. Wojska Polskiego.

W latach 2023–2025 prowadzono kolejne prace modernizacyjne przy ul. Nowej. Wyremontowano m.in. łazienki, utworzono nowe Biuro Obsługi Interesantów i czytelnię akt, odnowiono elewację, osuszono piwnice, wymieniono oświetlenie zewnętrzne oraz wyremontowano schody i mur ogrodzeniowy. Powstał także Pokój Dialogu i Ugód. Wszystkie prace realizowano pod nadzorem konserwatorskim.

24 tysiące spraw rocznie

Obecnie w Sądzie Rejonowym w Raciborzu funkcjonują cztery wydziały: cywilny, karny, rodzinny i nieletnich oraz ksiąg wieczystych.

W sądzie pracuje 86 osób, w tym 14 sędziów i asesorów oraz 47 urzędników sądowych. Rocznie rozpatrywanych jest tam średnio niemal 24 tysiące spraw, co oznacza około 65 spraw dziennie – także w niedziele i święta.

Podczas jubileuszu odbyła się także premiera filmu 200 lat Sądu Rejonowego w Raciborzu autorstwa Adriana Szczypińskiego. Część artystyczną wydarzenia wypełnił koncert Orkiestry Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach pod kierownictwem asp. szt. Waldemara Skotarskiego.