Dziś 65 lat partnerstwa Rybnika i Saint-Vallier. Historyczna umowa przełamała żelazną kurtynę

To był moment bez precedensu. Dokładnie 65 lat temu podpisano deklarację przyjaźni i współpracy pomiędzy Rybnikiem a francuskim Saint-Vallier. Była to – według wielu źródeł – pierwsza umowa partnerska zawarta pomiędzy miastami znajdującymi się po przeciwnych stronach żelaznej kurtyny

W realiach zimnej wojny miało to nie tylko wymiar symboliczny, ale również polityczny.

5 lipca 1961 roku przedstawiciele obu miast podpisali deklarację, w której zobowiązali się do rozwijania współpracy społecznej, gospodarczej i kulturalnej oraz organizowania wzajemnych wizyt delegacji. W dokumencie podkreślono także wolę umacniania przyjaźni między mieszkańcami obu miast w imię utrzymania pokoju w Europie.

Edward Gierek otwierał Śląsk na Zachód

Podpisanie porozumienia nie było przypadkiem. W tamtym czasie I sekretarzem Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Katowicach był Edward Gierek, który objął tę funkcję w 1957 roku. Dzięki swoim doświadczeniom zdobytym we Francji i Belgii oraz znajomości języka francuskiego należał do nielicznych działaczy komunistycznych, którzy dostrzegali znaczenie kontaktów z Zachodem.

To właśnie za jego przyzwoleniem, a wręcz przy wsparciu władz wojewódzkich, doszło do nawiązania współpracy Rybnika z francuskim, również górniczym Saint-Vallier. Był to jeden z elementów ostrożnego otwierania regionu na kontakty międzynarodowe, mimo trwającej zimnej wojny i podziału Europy.

Górnicze miasta połączyła przyjaźń

Rybnik i Saint-Vallier miały wiele wspólnego. Oba miasta rozwijały się dzięki górnictwu, a mieszkańcy dobrze rozumieli specyfikę pracy pod ziemią. W deklaracji zapisano m.in.:

• rozwijanie współpracy społecznej, gospodarczej i kulturalnej,
• organizowanie wzajemnych wizyt delegacji,
• pogłębianie przyjaźni pomiędzy mieszkańcami obu miast,
• działanie na rzecz pokoju i porozumienia w Europie.

Partnerstwo przetrwało kolejne dekady i stało się początkiem licznych wymian młodzieży, wizyt samorządowców oraz wydarzeń kulturalnych.

Jean Chalot, nie „Chalott”

Historia partnerstwa pozostawiła po sobie również ślad na mapie Rybnika. Ulica łacząca ul. Kościuszki i rybnicką bibliotekę nosi imię Jeana Chalota – mera Saint-Vallier – który podpisał historyczną deklarację w 1961 roku.

Co ciekawe, od lat powielany jest błąd w zapisie jego nazwiska. W różnych publikacjach i opracowaniach można spotkać formę Jean Chalott, jednak jest ona nieprawidłowa. Prawidłowe nazwisko francuskiego mera brzmi Jean Chalot – bez dodatkowej litery „t” na końcu. To właśnie tę formę warto utrwalać, zwłaszcza że nazwa ulicy w Rybniku upamiętnia jednego z twórców historycznego partnerstwa.

Dokument, który przeszedł do historii

Choć zachowana deklaracja nosi dziś ślady czasu i jest trudna do odczytania, jej przesłanie pozostaje aktualne. W czasach, gdy Europa była podzielona murem ideologicznym, dwa górnicze miasta zdecydowały się budować mosty zamiast barier. Po 65 latach od podpisania dokumentu partnerstwo Rybnika i Saint-Vallier pozostaje jednym z najciekawszych przykładów samorządowej współpracy międzynarodowej, która rozpoczęła się w okresie, gdy podobne inicjatywy należały do rzadkości.